Bugün : 16 Aralık 2017

Üye Ol
Şifremi unuttum

Üye Bilgileri

Online Ziyaretçi: 6
Online Üye: 0
Online Yönetici: 0

Toplam Üye: 1711
Son Üye: buracan315

Online Üyeler:
Şu An Online Üye Yok
Hoşgeldiniz Ziyaretçi!
IP Adresiniz: 54.234.247.118
Üye olmak için Buraya tıklayabilirsiniz.

Toplam Hit : 47152730
Toplam Tekil Hit : 17606644
Site Kuruluş Tar : 11.05.2007

TRT Çerkeslere televizyon kanalı açmalı mı ?

Evet
Hayır

Toplam Oy: 4749
[Sonuçlar]
Köy Muhtarı
Muhtar İsim: Mehmet YILDIZ
Ev Tel : 0352 531 10 10
Cep Tel: 0505 855 55 98
Babadan evlada kalan en iyi miras edeptir.

Aşuwa


Prof. Namitok, son iki yüzyılda Kuzey Kafkasya’nın etnografik tanımının bir çok kez yapıldığını, Birinci tanımın Kırımdaki Fransız Konsolosu Xaverio Glovani tarafından yapıldığını, Glovani’nin 1924 yılındı Aphazya’nın da bir bölümünü içine alan bir Coğraf
Sponsor Bağlantılar
Glovani’nin sınıflandırmasında kullanılan transkripsiyona başka yapıtlarda rastlanmamaktadır. Örneğin, Yazar Bjeduğ boyunu anlatırken Bizedoukh demektedir. Bizedoukh şeklindeki yazılımda Ki (kh) ekinin bir çoğul takısı olduğu anlaşılmaktadır. Rus yazarlarınca kullanılan Temirgoy ismini ise Gemirgia biçiminde kullanarak daha doğru bir biçime yaklaşım sağlamıştır. Besleney ismini ise Besniy veya Bessini şeklinde yazmıştır.(2) Xaviero Glovani ayrıca, diğer yazarlarca bilinmeyen kantonların adlarını ilk kez belirtmiştir. Örneğin, Klaproth’un Bjeduğlardan olduğunu sandığı Karabay’ların (Bu gün hangi boy oldukları saptanamamıştır) Gemirgia’lara bağlı olduklarını açıklamaktadır.

1753 yılında Kırımda görev yaptığı bilinen diğer bir Fransız Konsolosu Peyssonel ise, aralarında Tolani, Cegurit, Bitsun, Aoug, Bulşi, Bartebay, gibi bu gün tanınması çok zor olanlarında bulunduğu 30 kadar ismi kapsayan Çerkes boylarının adını vermektedir ki bu isimlerin Çerkes boyu olmaktan ziyade klan aile isimleri olması kuvvetli bir olasılıktır. Buna karşılık, Glovani’nin sözünü etmediği önemli kolları; Hatıkuay (Hacıkuay), Egerikuay (Yegerokuay), Abazaşh (Abzekh)leri de belirtmektedir. Diğer yazarların değinmeden geçtikleri Aphaz, Abaza, Halkı ile, Seidi’lerden söz etmektedir. Oysa Seidi veya Sydı ismi bir boy ismi olmayıp bir büyük ve aristokrat aile adıdır. Sydı Prensleri’nin yönetimindeki Abazaca’nın Aşkarıwua şivesini konuşan bu topluluk 1864 Sürgününden sonra bu gün Uzunyaylanın Şarkışla kesiminde kalan Yeniyapan köyünü kurmuşlardır. (Sydıkıt) Bu yerleşim birimini oluşturan ailelerden bilebildiğimiz isimler, Sydı, Yerlen, Cad, Ğadza, Guastehu, Hakara, gibi ailelerin arasında Sadz boyundan gelen ve bu gün tükenen Adzınlarda yer almıştır. Bu topluluğun önemli soylarından olan Hartokua’lar ise Besleney bölgesinde bir süre oturmuş olmalarından kaynaklanan bir yaklaşımla kendilerini Besleney kökenli saysalar da bütün Sydkıt soyları gibi Abaza kökenlidir ve Aşkarıwua gurubundandırlar.

Peyssonel’in isim transkripsiyonlarının kimi zaman daha iyi bir görünüm kazandığından söz eden Prof. Namitok, Rusların ve daha sonra Tatarların Temirgoy olarak değiştirdikleri isme (Kem-Key) gerçek şeklini verdiğini örnek olarak göstermektedir. (3) Bu tarihten 15 yıl sonra, 1768 de Kafkasya’yı bilimsel bir görevle gezen Guldenstaedt Çerkesya ve bunun bir bölümü saydığı Aphazya hakkında değerli bilgiler vermiştir. Birçok araştırmacının hareket noktası saydığı bu ölçüte göre, Aphazya üçe ayrılmaktadır:

Güney-Batı Aphazya veya eski Aphazya: Çadesi, Sad ve Aubga yerleşim birimlerini içerir biçimde,
Kuzey-Batı Aphazya: Zubi, Ülüç, Çapsiş veya Çapso, As, Rukhüş yerleşim birimlerini kapsar biçimde,
Kuzey-Doğu Aphazya veya (Altıkesek); Kızılbekit, Tam, Şageria, Barakay, Bas (3), Başılby, ve Sabar’dan meydana gelen.
Guldenstaedt burada yanlış bir sınıflama yapmaktadır. Zira Kızılbekit, Tam, Şagarya (Şegerey), Barakay, Baağ, Başılby boyları Altıkesek (Aşıwua) gurubundan olmayıp Kuzey Abazalarını oluşturan büyük ana kollardan Aşkarıwua gurubundandırlar(4) 1864 sürgününden sonra, Uzunyaylada kurulan ve bugün Pınarbaşı (Aziziye) ilçesine bağlı Kazancık, Yukarı ve Aşağı Potuklu, Abaza Borandere, Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Karacaören, Tavladere, Demirboğa, Köyleri Aşkarıwua kökenlidir ve topluca Yismeylkıt gurubunu oluşturmaktadır. Yıldızeli’nin Halkaçayır, Alaca’nın Gökören, Artova’nın Bulamur, köyleri de Aşkarıwua kolundandır. Bu köylerden Yismeylkıt gurubuna giren Kazancık, Yukarı ve Aşağı Potuklu, Karacaören, Demirboğa, Tavladere, Borandere köylerinde; Yağan(Ğan), Liy(Lidze), Agaçe, Yısmeyl, Lağuıç, Aşı, Ğadze, Yaş Thaytsıukh, Apha, Karabe(Khabardey kökenli) Daguna(Arguın), Cetger(Arutaa), Nawua(Abzekh kökenli), Koedegu, Guaç, Mıd, Wunace, Guastehu, Kımze, Kuş’pa, Khopşukh, Ağudze, Kumpıl, Aşlıdze, Çıça,)Nakhşır, Tlışe(Abzekh kökenli), Tram, Khamardı(Kabardey kökenli), Yetlıukh, Halbat, ve daha birçok aile yerleşmiş olup bunlardan, Guaç, Tram Khamardı, Gebakoue, ailelerinden kimse kalmamıştır.
Kuzey Abazalarının Aşıwua(Altıkesek) yani Lokıt gurubu ise bu gün Pınarbaşı’nın Altıkesek(Lookıt), Halitbeyören(Kunaşey), Sorgun’un Çerkes Osmaniye(Lokıt), Tufanbeyli’nin Abaza köylerinde yaşamakta olup Bu Gurub Looğ Darıkua, Jantemir, Bibard, Khılıç, Kaçua Kabilelerinden oluşmaktadır. (5) Altıkesek gurubu köylerinde, Looğ, Kuekue, Yaş, Bıc, Ksal, Khulbek, Yesen, Çıkua, Çagua, Kopsırgen, Laçış, Ajıy, Yekba, Brat gibi ailelerin yerleştiği bilinmektedir.
Genel anlamdaki Çerkesya üzerinde ise yazar daha az durmaktadır ve sadece 8 bölge belirtmektedir. Büyük Khabardey, Besleney, Temirgoy, Nanişaş, Abazehş, Bceduş, Hatukoey, Bliçane
Prf. Namitok, 1790 yılında J.Beinneg, ve özellikle Pallas’ın Kafkasya’nın bu bölgesi ile ilgili bilgileri bir hayli zenginleştirdiklerini belirtmektedir. (9) 1793 yılında Çerkesya’yı gezen Pallas, Aphazya’nın Kuzeyi olan bölgeyi, Yani Kuzey Abazalarının ülkesini iki kısma ayırır;
Küçük Abaza; Khılıç, Kaçua, Looğ, Bibard
Büyük Abaza, Veya Kuzey-Batı Abaza; Başılbiy, Barakey, Tubi, Wubıkh, Şapsığ, Hatuşaç veya Hatukaç,
Burada da kavram kargaşasına neden olmamak için bir açıklamaya gerek duymaktayız.
Pallas’ın notlarında adı geçen Kuzey Aphazya topraklarından kastedilen yer Bu günkü Aphazya da olmayıp Karaçay Çerkes cumhuriyeti toprakları içerisindedir.
Yine burada yanlış bir değerlendirme yapılarak, Kuzey olarak adlandırılan Kuzey Abazalarının Aşkarıwua koluna Adığe boyları olan Şapsığ ve) Natkhuaclar da dahil edilmiştir. Öte yandan, başlı başına bir Çerkes boyu olan Wubıkhlar da Aşkarıwua boyu olarak değerlendirilmiştir. Bu bilgiler dışında; Pallas, Jane ismini Sani biçiminde kullanmaktadır. Bu sözcük, Sani veya Sanig olarak gördüğümüz antik kullanılış biçimi ile özdeşleşmektedir.
Kafkasya ve Çerkesya üzerine araştırmalar, özellikle 19. yüzyılın başlarında yoğunlaşmıştır. Bu konuda, 1807-1808 tarihleri arasında Kafkasya ya giden Klaproth, Bronevsky, L.Lalie, Dübois de Montpereux, (1833) ve J.Bell (1837-1839) gibi yazarlara çok şey borçluyuz. Bu çalışmalar, kimi gerekli düzeltmeleri yapmak koşulu ile, geçen yüzyılın başlarındaki görünümü ile boyların yapısı açısından Çerkesyanın bir tablosunu çizmemize olanak sağlamaktadır. Diğer halklarda olduğu gibi Çerkeslerde de böyle bir sınıflandırma yapmak için büyük zorlukları yenmek gerektiğini belirtmekte yarar vardır. Yüzyıllar boyunca Çerkes yurdunda o kadar çok karışmalar, iç göçler olmuş ki, bu nedenle böyle bir sınıflandırma olanağının bulunmadığı bile söylenebilir. Bu nedenle yapacağımız sınıflandırma etnolojik açıdan büyük bir değer taşımaktadır. Daha çok coğrafi sınırlandırma veya coğrafi nitelik açısından boyların sıralanması-ki bizim konumuzu yakından ilgilendirmektedir- veya dilbilimi açısından sınıflandırma niteliğini taşıyacaktır. Böylece etnolojik araştırmalara sağlam bir taban sağlanmış olacaktır.
Prf. Namitok bu son iki metodu birleştirerek (Coğrafi ve Dilbilimi) genel anlamda Çerkesleri üç guruba ayırmaktadır:
Kendilerine Adığe diyen gurup
Adığe ismine sahip çıkan, ancak, konuştukları dil bakımından Adığelerden bir hayli farklı olan, Aphaz-Abaza grubuna yaklaşan Wubıkh’ler,
Aphaz-Abaza (Aşıwue-Aşkarıwue) gurubu.




Bu Haberi Gönderen: Admin
Bu Haber 8497 Kez Okundu.

Haberin Gönderilme Tarihi: 26.11.2006 ; 19:17

Haber Kategorisi: siyaset